Dimensionimi i sistemeve diellore me ruajtje: pyetjet që përcaktojnë projektin

Gabimi më i zakonshëm në projektimin e sistemeve diellore është të nisësh nga produkti: "Duam 100 kWp." Një projekt i mirë nis me pyetje. Përgjigjet përcaktojnë madhësinë, vendosjen e pajisjeve dhe nëse ruajtja e meriton fare vendin e saj.

1. Çfarë konsumon në të vërtetë objekti?

Gjithçka nis nga profili i ngarkesës. Të dhënat me interval — në mënyrë ideale një vit i plotë me rezolucion 15 minutash ose orar — tregojnë kur përdoret energjia, sa lart arrijnë pikat kulmore dhe sa sezonale është kërkesa. Një stacion pompimi që punon në mesditë dhe një depo frigoriferike që punon natën kërkojnë sisteme shumë të ndryshme, edhe kur konsumi vjetor është i njëjtë.

2. Cili është objektivi?

Objektiva të ndryshëm çojnë në projekte të ndryshme:

Ulja e kostos së energjisë duke maksimizuar vetëkonsumin
Vazhdimësia e furnizimit — mbajtja në punë e ngarkesave kritike gjatë ndërprerjeve
Zbutja e pikave kulmore (peak shaving) — ulja e kërkesës maksimale aty ku tarifat e penalizojnë
Autonomia energjetike aty ku rrjeti është i dobët ose mungon
Furnizimi i një procesi si ujitja, trajtimi ose ftohja në kohët kur duhet të punojë

Shkruajeni objektivin, sepse ai përcakton edhe mënyrën se si do të matet suksesi më vonë.

3. Çfarë lejon objekti?

Sipërfaqja dhe struktura e çatisë ose e tokës, hija nga ndërtesat, pemët dhe terreni, orientimi dhe pjerrësia, trasetë e kabllove dhe — çështja vendimtare — lidhja me rrjetin elektrik: kapaciteti i disponueshëm, kufizimet e eksportit dhe kërkesat teknike të operatorit të shpërndarjes. Një projekt që e shpërfill pikën e lidhjes mund të jetë i përsosur në letër dhe i pamundur për t'u vënë nën tension.

4. Sa do të prodhojë?

Prodhimi i energjisë varet nga vendndodhja, pjerrësia, orientimi, hija, temperatura dhe humbjet. Si vlerësim i përafërt, një sistem i orientuar mirë në Shqipëri shpesh prodhon diku midis 1 300 dhe 1 600 kWh për kWp në vit — por fjala kyçe është e përafërt. Para çdo angazhimi, rregullat empirike duhet t'i zëvendësojë një simulim specifik për objektin (për shembull me PVGIS ose me softuer profesional modelimi).

Detaje që kanë rëndësi:

Temperatura. Modulet e silicit kristalor humbasin përafërsisht 0.3–0.4% të fuqisë për çdo °C mbi 25 °C temperaturë të qelizës, prandaj çatitë e nxehta prodhojnë më pak sesa shënohet në fletën teknike.
Raporti DC/AC. Instalimi i një kapaciteti panelesh më të madh se ai i inverterit (zakonisht rreth 1.1 deri 1.3) është normal dhe ekonomik; prerja e kulmit nga inverteri në mesditë ("clipping"), kur ndodh herë pas here, kushton pak energji dhe e ul çmimin për kWh.
Degradimi dhe ndotja nga pluhuri (soiling). Planifikoni rënien e ngadaltë vjetore të prodhimit dhe pastrimin në ambiente me shumë pluhur ose në ambiente bujqësore.

5. A e meriton ruajtja vendin e saj?

Bateritë kanë vlerë kur ekziston një detyrë e qartë: zhvendosja e energjisë diellore të mesditës drejt mbrëmjes, mbajtja e furnizimit gjatë ndërprerjeve, zbutja e pikave kulmore ose stabilizimi i prodhimit. Ato nuk përshtaten mirë kur ngarkesa e ndjek tashmë diellin.

Dimensionimi kërkon dy vlera, jo një:

Energjia (kWh): sa duhet të zhvendosni ose të mbani. Merrni parasysh intervalin e përdorshëm — prodhuesit specifikojnë sa thellë lejohet shkarkimi i baterisë në çdo cikël — si dhe humbjet e ciklit karikim–shkarkim (round-trip), të cilat për sistemet me litium-hekur-fosfat (LiFePO₄) janë zakonisht në të 90-at e ulëta deri në të mesme për qind në vetë baterinë dhe pak më të ulëta për të gjithë sistemin.
Fuqia (kW): sa shpejt duhet ta japë energjinë. Një bateri 100 kWh e kufizuar në 0.5C mund të japë 50 kW; nëse ngarkesa është 80 kW, bateria vetëm nuk mjafton.

Ne e preferojmë LiFePO₄ për jetëgjatësinë e madhe në cikle, stabilitetin termik dhe profilin e sigurisë. Cilado kimi baterie të zgjidhni, kërkoni dëshmi të përputhjes me standardet përkatëse të sigurisë për ruajtjen stacionare (për shembull IEC 62619 dhe IEC 63056) dhe me testimin e transportit (UN 38.3), dhe shqyrtoni me kujdes menaxhimin termik, konstruksionin e kutisë mbrojtëse dhe mbrojtjen nga zjarri.

6. Cilat standarde e kornizojnë projektin?

Standardet që citohen më shpesh: IEC 61215 dhe IEC 61730 për kualifikimin dhe sigurinë e moduleve, IEC 62109 për sigurinë e inverterëve, IEC 62548 për projektimin e fushës fotovoltaike, IEC 62446-1 për dokumentacionin, testimin dhe vënien në punë (komisionimin), dhe EN 50549 për kërkesat ndaj centraleve prodhuese të lidhura me rrjetet e shpërndarjes. Mbi to vijnë rregullat vendore të lidhjes nga operatori i rrjetit.

7. Si do ta dini që punon?

Një sistem nuk është i përfunduar me vënien në punë. Ndiqni raportin e performancës — prodhimin real krahasuar me atë që duhej të kishte dhënë rrezatimi diellor i matur (IEC 61724-1) — si dhe disponueshmërinë, gjendjen e baterisë dhe vetëkonsumin. Një prirje në rënie është sinjal i hershëm paralajmërues: ndotja e paneleve, një varg i dëmtuar, një inverter që është çkyçur. Monitorimi që e bën shkakun të dukshëm e kthen një muaj të humbur prodhimi në një riparim brenda së njëjtës javë.

Prodhimi i energjisë blihet lehtë. Energjia që i përshtatet objektit, rrjetit dhe objektivit duhet projektuar.

Kjo është arsyeja pse çdo instalim i Greecon e lidh energjinë diellore, ruajtjen dhe ngarkesat në të njëjtën Platformë Greecon — që supozimet e projektimit të mund të verifikohen me atë që ndodh realisht.